مرکز صبا سال ۷۴ افتتاح شد و اکنون تقریبا ۲۹ سال از عمر آن می‌گذرد. این مدت یک سوم عمر صد ساله صنعت انیمیشن در دنیا را شامل می‌شود. در این سال‌ها، انیمیشن کشور پیشرفت خوبی داشته و بخش عمده‌ای از این تجربه در مرکز صبا شکل گرفته است. بسیاری از فعالان صنعت انیمیشن ایران در دوره‌ای با مرکز صبا همکاری کرده‌اند و در پروژه‌های مختلف رشد کرده و به سینما و انیمیشن کشور کمک کرده‌اند. در حال حاضر، مرکز صبا بزرگ‌ترین تولیدکننده انیمیشن برای کودکان و نوجوانان در تلویزیون است و امسال نزدیک به ۲۰۰ ساعت انیمیشن تولید خواهد کرد. ما برندها و شخصیت‌های شناخته‌شده‌ای داریم که مخاطبان با آنها آشنا هستند و متناسب با آن از ما انتظار تولید محتوای سالم دارند. مأموریت‌های تلویزیون و نیازهای جامعه ما را ملزم می‌کند بخش عمده‌ای از تولیدات خود را به خواسته‌های والدین و نیازهای کودکان و نوجوانان اختصاص دهیم. همچنین، فرهنگ‌سازی برای عموم مردم از اهداف ماست و انیمیشن در این زمینه نقش مهمی ایفا می‌کند. از اواسط سال ۹۶ که به مرکز پویانمایی صبا پیوستم، مسیری طولانی را طی کرده‌ایم. البته قبل از این مسئولیت، به عنوان مدیر گروه در همین مرکز فعالیت می‌کردم. پس از آن، توسعه تولیدات به لحاظ کمی و کیفی مطرح و برنامه‌ای تدوین شد تا نیاز شبکه‌ها را برطرف کنیم. برای این منظور، ابتدا نیاز بود در حوزه توسعه محتوا اقداماتی انجام دهیم. پس گروه‌ها و تیم‌های نویسندگی شکل گرفت و تیم‌های فیلمنامه‌نویسی در گروه‌های تولید ایجاد شد و هدایت و برنامه‌ریزی این گروه‌ها در مرکز انجام شد. ابتدایی‌ترین راهکار ما برای توسعه، آغاز تولید مجموعه‌های ۱۰۰ قسمتی بود که در حوزه تجاری‌سازی و کیفی‌سازی ظرفیت داشته باشند. هدف ما گسترش مجموعه‌های برند و کارهای شاخص بود تا به موفقیت بیشتری دست یابیم. پیش از این، تولید یک مجموعه معمولا به ۱۳ یا ۲۶ قسمت محدود می‌شد و مخاطب در حالی که علاقه‌مند به ادامه داستان بود، فقط در فصل اول با آن آشنا می‌شد. برنامه‌ریزی اولیه ما این بود که با انتخاب تعدادی از این کارها به سمت انبوه‌سازی و عمق تولید آنها حرکت کنیم. هدف ما تولید نیمه‌صنعتی و حتی صنعتی بود و یکی از راهبردهای اصلی ما توسعه محتوا بود تا بتوانیم برنامه‌های ۱۰۰ قسمتی را پوشش دهیم. سعی کردیم محتوایی را توسعه دهیم که برای مخاطب شناخته شده است و او از ما انتظار ادامه آن را دارد و اولویت‌های سیما را هم پوشش دهد.در شروع،‌ تولیدات را با سری‌های کوتاه آغاز کردیم و سپس به تولیدات نیمه‌صنعتی تجاری روی آوردیم. تکرار تولیدات در حوزه پویانمایی باعث افزایش مهارت تولیدکنندگان و بهبود کیفیت تولیدات می‌شود، به شرطی که نظارت مناسبی بر روند تولید وجودداشته باشد.اکنون،پس ازشش تاهفت سال،ده‌هامجموعه بابیش از۱۰۰قسمت تولید شده داریم.به‌عنوان مثال،مجموعه «مهارت‌های زندگی» با بیش از ۵۰۰ قسمت همچنان مورد انتظار مخاطبان است. این وابستگی مخاطب به برنامه‌های ما واقعا غیرمنتظره بود. در نظرسنجی‌های زمستان گذشته، این برنامه جزو برنامه‌های شاخص گروه کودک بود و بیش از ۵۶ درصد مخاطبان آن را تأیید کردند. مجموعه‌هایی مانند «پهلوانان»، «مثل‌نامه» و «چیا» نیز در بیش از ۲۰۰ قسمت تولید شده‌ است. «شکرستان» هم بیش از ۳۰۰ قسمت دارد و هنوز مخاطبان و شبکه‌ها پیگیر فصل‌های جدید این برنامه‌ها هستند. صنعت پویانمایی ایران در مسیر صنعتی شدن قرار دارد و ما سال‌هاست که در حال صادرات انیمیشن هستیم که یکی از منابع درآمد سازمان است. هرچند حجم این صادرات ممکن است زیاد نباشد، اما هدف ما از صنعتی شدن، توسعه محتوای مداوم، به‌صرفه و با‌کیفیت است. تولیدات ما باید به گونه‌ای باشد که بتوانیم برنامه‌های شاخصی مانند پهلوانان و شکرستان را که نزدیک به ۱۷ و ۱۸ سال است در حال تولید هستند، ادامه دهیم. نگه‌داشتن تیم تولید برای چنین مدت طولانی نشان‌دهنده موفقیت ما در این مسیر است.
 
پویانمایی ایران در کدام مرحله از صنعتی شدن قرار دارد و آیا توانایی صادرات محصولات ایرانی را داریم؟
لیوانی:‌ صنعت پویانمایی ایران در مسیر صنعتی شدن قرار دارد و ما سال‌هاست که در حال صادرات انیمیشن هستیم. برای موفقیت تجاری، باید سرمایه‌گذاری و محتوای خود را به‌روز کنیم، زیرا نیازهای مخاطب تغییر کرده است. ۳۰ درصد چرخه تجاری به تولید پویانمایی و ۷۰ درصد به تولیدات جانبی مانند فضای مجازی، چاپ و اسباب‌بازی و ... مربوط می‌شود. ما ظرفیت تولید خود را از ۵۰ یا ۱۰۰ ساعت در سال به بالای ۳۰۰ یا ۴۰۰ ساعت افزایش داده‌ایم و اکنون آمادگی تولید ۳۰۰ تا ۵۰۰ ساعت انیمیشن در سال را داریم، در حالی که به دلیل محدودیت منابع در حال حاضر فقط ۲۰۰ ساعت انیمیشن تولید می‌کنیم.
 
آیا در حوزه تجاری‌سازی پویانمایی ایران، شرکت یا مجموعه‌های مستقل دیگری نیز وجود دارند؟
لیوانی:‌ در حوزه تجاری‌سازی، شرکت‌های دیگری نیز فعال هستند که تأثیر قابل توجهی بر بازار دارند و تحت کنترل ما نیستند. بخشی از تجاری‌سازی به بازار و تولیدکنندگان آن مربوط می‌شود و شرایط حاکم بر بازار نقش مهمی ایفا می‌کند. به عنوان مثال، در حوزه انتشارات می‌توانیم کتاب‌هایی از تولیدات پویانمایی تهیه کنیم که شامل خلاصه قسمت‌ها و تصاویری از شخصیت‌ها باشد. این امر به نوعی به تبلیغ آثار ما نیز کمک می‌کند. همچنین، تولید نوشت‌افزار با استفاده از شخصیت‌هایی که مخاطب با آنها آشناست، می‌تواند به افزایش شناخت و محبوبیت آثار ما کمک کند. در این زمینه فعالیت‌های خوبی برای واگذاری حقوق در سازمان در جریان است که امید است نتیجه‌بخش باشد.
 
متولی بخش بازار و تولیدات جانبی پویانمایی در کشور کیست؟
لیوانی:‌ پس از رسیدن به یک انسجام و چارچوب مشخص در حوزه تولید، تلاش کردیم تا بخش‌های جانبی را نیز فعال کنیم. در این راستا، محتوایی تولید کرده‌ایم که می‌تواند به محصولات جانبی مرتبط منجر شود. با این حال، ما دیگر بازیگر اصلی در این زمینه نیستیم و فقط محتوایی تولید کرده‌ایم که شامل تصاویر و داستان‌هایی است که می‌تواند به کاراکترهای جذاب برای کودکان و نوجوانان تبدیل شود. این کاراکترها می‌توانند در زندگی روزمره مخاطبان حضور داشته باشند. برای این منظور، باید به حوزه‌هایی مانند انتشارات ورود کنیم. از آنجا که خودمان کار تولید یا انتشار کتاب را انجام نمی‌دهیم، نیاز داریم حقوق مربوط به این محتوا را واگذار کنیم و با شرکای مناسب همکاری کنیم. این شرکا باید در زمینه پویانمایی فعال باشند و بر روی تجاری‌سازی آثار خود کار کنند.
 
آیا در زمینه تولیدات جانبی از ظرفیت‌های خارج از مرکز صبا استفاده می‌شود؟
لیوانی: بازار کشور ما تجربه کافی‌ در زمینه تولیدات جانبی ندارد و باید این تجربه ایجاد شود. در پنج سال گذشته، به ویژه در دوره جدید، سازمان صداوسیما به‌طور جدی‌تری به این مسائل پرداخته است. آقای جبلی به شدت پیگیر فعال‌سازی بخش تولیدات جانبی هستند و یکی از خواسته‌های ایشان این است که این بخش باید در این دوره فعال شود. زیرساخت‌های لازم در حال ایجاد است و هدف ما این است که بخش خصوصی را فعال کنیم و از ورود به تولیداتی که کار سازمان نیست، خودداری کنیم. ما در مرکز صبا نباید به چاپ کتاب یا تولید اسباب‌بازی بپردازیم. هدف ما ایجاد چارچوب و فرآیندی است که بخش خصوصی به آن علاقه‌مند شود و ایده‌های تجاری جذابی ارائه دهد. به‌عنوان مثال، به جای این‌که در بازار با تم تولد انیمیشن‌های خارجی و کاراکترهای نامناسب فرهنگی مواجه شویم، می‌توانیم تم تولد و قهرمان‌های انیمیشن‌های ایرانی را معرفی کنیم. این کار چندان پیچیده نیست اما تجربه کافی در این زمینه وجود ندارد. یکی از چالش‌ها این است که تولیدکنندگان ما عادت دارند بدون پرداخت حق کپی‌رایت از تصاویر خارجی استفاده کنند و نظارتی بر این موضوع وجود ندارد. اکنون در تلاش هستیم چارچوب جدیدی ایجاد کنیم تا تولیدکنندگان برای تولید محصولات خود، تولیدات ایرانی با‌کیفیت و منافع شراکت رادرنظرداشته باشند.این فرآیند زمان‌براست وما درحال ایجاد چارچوب‌های لازم هستیم. خوشبختانه شورای واگذاری آثار درسازمان شکل گرفته وحوزه‌های مختلف درحال فعالیت هستند. ما نیز طرح‌ها و ایده‌های خوبی آماده کرده‌ایم که به تدریج در حال شکل‌گیری هستند، به‌ویژه در زمینه عروسک‌های معروف و کاراکترهای انیمیشن. امیدواریم به زودی شاهد فعال‌سازی آن بخش ۷۰ درصدی تجاری‌سازی شخصیت‌های ایرانی در بازار فرهنگی کشور باشیم، چه در عرصه انتشار، چه در پوشاک، اسباب‌بازی و فضای مجازی مانند بازی‌های رایانه‌ای.

دستاورد مرکز صبا
رئیس مرکز پویانمایی صبا: درسال‌های اخیر، به ویژه درسه سال گذشته، تحولات مثبتی در محتوا داشته‌ایم و در فرم نیز تغییراتی را وعده داده‌ایم که درچند ماه اخیر به وقوع پیوسته است. تولیدکنندگان ما جوان‌تر وتیم‌های جدیدی به جمع تولیدکنندگان حرفه‌ای اضافه شده‌اند.ما به تمرکززدایی توجه داریم و علاوه برحفظ تولیدکنندگان مرکز، تعدادی از تولیدکنندگان شهرستانی نیز به جمع حرفه‌ای‌ها پیوسته‌اند که برای ما افتخارآمیز است. ما درسه حوزه تحول را آغاز کرده‌ایم و نتایج آن را مشاهده می‌کنیم. به همین دلیل، با امید به آینده تلاش می‌کنیم که این ارتقا رادرهمه زمینه‌ها به نتایج خوبی برسانیم. مخاطبان ما را با بهترین تولیدات روز دنیا مقایسه می‌کنند و ما به این مقایسه احترام می‌گذاریم و در تلاشیم خودرا در همه زمینه‌ها تقویت کنیم. فاصله سرمایه‌گذاری ما با جهان بسیار زیاد است، اما فاصله تکنیکی‌مان به آن اندازه نیست. البته مجلس محترم توجه خوبی به حوزه پویانمایی داشته واین نگاه توسعه‌ای را مورد تقدیر قرار می‌دهیم که به ما کمک کرده تا به نتایج بهتری دست یابیم. امیدوارم فاصله‌مان با انیمیشن‌های روز دنیا هرچه بیشتر کاهش یابد.