جستجو
هویتسازی کودکان و نوجوانان در آرایـش جـدید رسـانـه ملـی / تولید ۵۰ هزار اثر حماسی توسط کودکان در اوضاع جنگی
مرکز کودک ونوجوان سیما زیست بومی فرهنگی برای تولید و مصرف است که با هدف هویت سازی و پاسخ دهی به نیازهای روز مخاطبان خردسال، کودک ونوجوان خود به آفرینش دیدگاههایی متناسب می پردازد و قرار است همه ابعاد محتوای اختصاصی و هویتی کودک ونوجوان کشور را دچار تحول کند.
به گزارش روابط عمومی رسانه ملی، این مرکز و شبکههای اختصاصی کودک و نوجوان تاکنون توانستهاند درزمینه بازارپردازی فرهنگی، معرفی قهرمانان ملی و مذهبی و حمایت از فیلمهای سینمایی نقش مؤثری داشته باشند. البته مرکز کودک ونوجوان سیما علاوه بر برنامههایی بلند مدت، در بزنگاههایی همچون ۱۲ روز مقاومت و اقتدار ایرانِ اسلامی در برابر تجاوز رژیم صهیونیستی نیز رویکرد و راهبردهای خاص خود را پیاده سازی کرده و می کند. به منظور تبیین اقدامات مرکز کودک ونوجوان سیما در تهاجمات دشمن به کشور و آشنایی با چشمانداز و نقشه راه این مرکزِ تازه نفس بهعنوان جزئی اساسی از رسانه ملی با محمدصادق باطنی، رئیس مرکز کودک ونوجوان، گفت وگو کردهایم که مشروح آن در ادامه آمده است.
موظف به حرکت در مسیر آرامشیم
محمدصادق باطنی با اشاره به برگزاری جلساتی با حضور کارشناسان و صاحب نظران مختلف پساز حملات رژیمصهیونیستی به کشور به منظور مدیریت محتوای شبکهها و برنامههای کودک ونوجوان گفت: سعی کردیم متناسب با مخاطبان خردسال، کودک و نوجوان تصمیماتی کارشناسی شده بگیریم.
وی تصریح کرد: به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی، ما وظیفه آسایشگاهی نیز بر عهده داریم و شبکههای امید و کودک موظفاند بُعد آسایشگاهی را محور فعالیتهای خود قرار دهند و برای ایجاد آرامش گام بردارند. ازاین رو در موقعیت جنگی ما برای ردههای سنی خردسال، کودک و نوجوان به راهبردهای جداگانهای رسیدیم.
رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما ادامه داد: این رده سنی اساساً امکان درک مفهوم جنگ را ندارند و در آنتن شبکه پویا با همین رویکرد حضور پیدا کردیم و برنامهها شادتر و جذابتر شد. آنتن شبکه کودک که هر شب تا ساعت 22 فعال بود، با دو ساعت افزایش تا 12:30 بامداد ادامه پیدا کرد و با انتخاب پویانماییهای شاد، تلاش کردیم فضای خانههای دارای کودک را از حس وحال جنگ دور کنیم. باطنی خاطرنشان کرد: همچنین پویانماییهایی را انتخاب کردیم که امکان تماشای همزمان والدین و کودکان را داشته باشند تا بیشتر در کنار هم بمانند، مانند پویانمایی «پهلوانان» یا آثار خاطرهانگیزی مانند «پسر شجاع». در طول روز نیز با همین نگاه، فیلمهایی سینمایی را روی آنتن بردیم و در انتهای شب در این ۱۲ روز، برنامه «شب رؤیایی» با محوریت لالایی و قصه شب، مهمان خانههای مردم میشد. وی در ادامه عنوان کرد: ویژهبرنامه «مهد پویا» نیز در روزهای جنگ با اجرای سارا روستاپور برای خردسالان تولید شد که هدفش قصهگویی و خلاقیت بود تا بتواند حواس گروه سنی خردسال را از فضای جنگ دور کند. ساخت کاردستی، انجام دادن کارهای منزل و… ازجمله بخشهای خلاقانه این برنامه بود. بهگفته رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما، احساسات گروه سنی خردسال در چنین روزهایی باید در نظر گرفته شود. وی در همین زمینه گفت: تلاش کردیم همبستگی ملی را با محوریت پرچم و نمایشهای «پویانو» و «یه خونه یه آشپزخونه» به آنها منتقل کنیم.
از حماسهآفرینی تا رجزخوانی برای رژیم صهیونیستی
در ادامه، باطنی در خصوص راهبردهای مرکز کودک ونوجوان سیما برای رده سنی کودک در ایام جنگ تحمیلی دوم توضیح داد: برای کودکان بیشتر روی حماسه متمرکز بودیم و به این نتیجه رسیدیم که دبستانیها سهم بالاتری نسبت به مخاطبان خردسال دارند؛ چراکه کودک دبستانی باسواد شده است و حتی ازطریق تلفن همراه به اینترنت متصل میشود و از اخبار اطلاع دارد. بنابراین نمیتوانیم صرفاً با رویکرد غافل کردنشان از وقایع، با بچههای دبستانی صحبت کنیم. رویکرد حماسی برای تولید محتوای متناسب با گروه سنی کودکان دبستانی به همین منظور شکل گرفت.
رئیس مرکز کودکونوجوان سیما تأکید کرد: ما باید فضاهایی برای رجزخوانی کودکان علیه صهیونیستها فراهم میکردیم تا بتوانند سرودهای حماسی و ملی بخوانند. برای آفرینش این حماسه مشغول پویش «بچه مرشد ۲» بودیم که پویانمایی «ماجراهای نوید» شاهنامه فردوسی را دستمایه خود کرده بود و درزمینه زبان فارسی پویشی را از این راهها پی گرفته بودیم.
وی اضافه کرد: این پویشها به سمت حماسهآفرینی گردش پیدا کرد و «بچه مرشد ۲» را به «بچه مرشد ۳» تبدیل کردیم. از کودکانی که با شاهنامه و اشعار حماسی آن همراه شده بودند، برای خواندن اشعار حماسی دعوت کردیم. اشعاری درباره ایران خوانده شد و کودکان شعارهای مرگ بر اسرائیل سر دادند و در ۱۲ روز جنگ تحمیلی، فیلمهای این مشارکت را برای شبکه ارسال میکردند. رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما متذکر شد: در برنامه «عروسکخونه» نیز فراخوانی برای نمایش عروسکی داده شد تا کودکان در منزل داستانهایی حماسی با عروسکهای خود اجرا کنند و فیلم این نمایشها را برای برنامه بفرستند. استقبال بسیار چشمگیری از این طرحها در روزهای جنگ صورت گرفت. طبق آخرین آماری که گرفتیم، بیش از ۵۰ هزار اثر به دست ما رسید که شامل ویدئوهای حماسی کودکان میشد و تعدادی از این آثار روی آنتن رفت.
«اشاره»؛ کنشگری نوجوانان در روزهای نبرد
باطنی درباره توجه به رده سنی نوجوان در روزهای حملات رژیم صهیونیستی به کشور نیز یادآوری کرد: برای این گروه سنی تمرکز روی مفهوم کنشگری بود. نوجوانان علاوه بر اینکه مفهوم جنگ و دفاع از وطن را درک میکنند، دوست دارند در چنین روزهایی در میدان باشند و اقدامی انجام دهند.
وی با بیان اینکه در مواقع خاصی مانند جنگ میتوان با نوجوانان ارتباط عمیق تری پیدا کرد، گفت: در اوضاع جنگی، مفاهیم ارزشمند ملی و مذهبی برای نوجوانان مهم تر میشود و ما باید از این فرصت استفاده میکردیم. ازسوی دیگر، نوجوانان سؤالات بسیاری در ذهن داشتند، از پرسش در خصوص کنکور و امتحانات و مدرسه تا مواجهه با ترس از جنگ، واقعیت اسرائیل، اهمیت میهن دوستی و… . در همین زمینه ما ویژه برنامه «اشاره» را روی آنتن بردیم و جمع برجستهای از کارشناسان حوزه تعلیم وتربیت و نوجوان در این برنامه حاضر شدند.
رئیس مرکز کودکونوجوان سیما ادامه داد: ازسویدیگر، روایت کنشگریهای نوجوانان را نیز در این شبها مورد توجه قرار دادیم.
صداوسیما؛ زیست بومِ هویتسازی
در ادامه این گفتوگو، باطنی درزمینه فعالیتهای کلی مرکز کودکونوجوان سیما توضیح داد: به نظرم آرایش کلی مرکز کودک ونوجوان صداوسیما میتواند با این جمله قابل تفسیر باشد که این مرکز به دنبال راهاندازی زیست بوم تولید و مصرف محتوای هویتساز برای گروه سنی کودک ونوجوان است.
رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما تصریح کرد: ما معتقدیم سازمان صداوسیما با تمرکز و توجهی نوآورانه، متفاوت و همهجانبه به عرصه کودک ونوجوان میتواند در کنار سایر دستگاهها و مجموعهها، در مرجعیت و مرکزیت این زیست بوم قرار بگیرد و در ساحتهای مختلف و درزمینه هویت سازی برای کودکان و نوجوانان در مقام تولید و مصرف نقشآفرینی جدی تری را تجربه کند. بهگفته باطنی، موضوع ساختن زیست بوم، گستره وسیعی دارد. وی در همین زمینه عنوان کرد: بخشی از این زیست بوم را روی آنتن رسانه ملی مشاهده میکنیم و از بین شبکههای تلویزیونی، تمرکز مرکز کودک ونوجوان سیما روی دو شبکه امید و کودک است و به غیراز شبکه امید و کودک ما در قبال ریل گذاری تولیدات کودک ونوجوان در سایر شبکهها نیز مسئولیت داریم.
بازتعریف سیاستهای مرکز پویانمایی صبا
وی ضمن تأکید بر اینکه بخشی از مسئولیتهای زیست بوم موردنظر از جنس تولید است و بخشی دیگر از جنس راهبری و هماهنگی، تصریح کرد: ما در مرکز کودک ونوجوان سیما ازطریق مرکز پویانمایی صبا، وظیفه تأمین پویانمایی سازمان صداوسیما را بر عهده داریم. سیاست و جهت گیری مرکز پویانمایی صبا در دوره جدید، ناظر به تولید پویانمایی کودک ونوجوان بازتعریف شده است؛ پیشازاین، ساخت پویانمایی برای بزرگسالان نیز جزو مأموریتهای مرکز پویانمایی صبا بود، اما در آرایش جدید، تمرکز این مرکز بر تولید پویانماییهایی مخصوص کودکان و نوجوانان است. رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما خاطرنشان کرد: ما ازطریق مرکز پویانمایی صبا، بخش «تولیدات متمرکز» که در مرکز کودک ونوجوان سیما ایجاد شده و ازطریق راهبری بخش فیلم و سریال مرکز سیما فیلم، موظفیم علاوه بر دو شبکه کودک و امید، بر این حوزه در سایر شبکههای سیما نیز متمرکز باشیم.
فعالیتهایی به وسعت سیما
رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما متذکر شد: درواقع ما ازطریق شورای کودک ونوجوان سیما وظیفه راهبری و هماهنگی تولیداتی را که بقیه شبکههای تلویزیونی برای کودک ونوجوان عرضه میکنند، بر عهده گرفتهایم. شبکه امید و کودک مخاطبان اختصاصی خود را دارند؛ ولی حضور ما در همه شبکهها، بهویژه برای تولیدات گروه سنی نوجوان ادامه خواهد داشت. براساس توضیحات باطنی، بخشی از فیلم و سریالهایی که در شبکههای سیما به پخش میرسد، یا مستقیماً توسط مرکز کودک ونوجوان سیما تولید میشود یا این مرکز به واسطه شورای کودک ونوجوان سیما، برای هماهنگی و نظارت با بقیه شبکهها در تعامل است.
مسئله مندی در ساحتهای تولید و مصرف
وی با بیان اینکه زیست بوم تولید و مصرف تنها به برنامههای تلویزیونی محدود نمیشود، اضافه کرد: ما در مرکز کودک ونوجوان سیما در قبال همه ساحتهای تولید و مصرف محتوا مسئله مندیم. سینما، کتاب و حوزه نشر، تئاتر کودک ونوجوان، سکوهای نمایش خانگی، نوشتافزار، بازیهای رایانهای، رومیزی و موبایلی، عروسک و اسباببازی و… ازجمله این ساحتهاست. رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما افزود: آرایشی که در مرکز کودک ونوجوان سیما طراحی شده، قرار است همه ابعاد محتوای اختصاصی و هویتی کودک ونوجوان را دچار تحول کند.
راهاندازی بخش بازیهای رایانهای
وی تأکید کرد: راهاندازی بخش اختصاصی بازیهای رایانهای در مرکز کودک ونوجوان سیما یکی دیگر از اتفاقات تازهای بود که در این مدت شکل گرفت. اصولاً در مسیر تولید پویانمایی، حدود ۶۰ تا ۷۰درصد تولید بازیهای رایانهای را در مرکز پویانمایی صبا طی میکردیم و با تغییر آرایش ساختاری، بخش بازیهای رایانهای را به جمع تولیدات مستقیم خودمان افزودیم.
بازارپردازی فرهنگی؛ دغدغهای دیرپا
باطنی ضمن اشاره به اینکه مرکز کودک ونوجوان سیما سایر بخشهای زیست بوم تولید و مصرف کودک ونوجوان را ازطریق بازارپردازی فرهنگی دنبال میکند، درباره این مأموریت مرکز نیز توضیح داد: در رویکردی که پیش گرفتهایم، محصولات سایر حوزههای این زیست بوم، به مثابه محصولات جانبی شخصیتها و ویژندهای تلویزیونی در نظر گرفته شدهاند. مسئله بازارپردازی فرهنگی ازجمله موضوعات دیرپا در صداوسیما بود و سالهای متمادی به نتیجه نمیرسید و به واسطة تلاشهایی که از ابتدای سال ۱۴۰۳ شکل گرفت، دبیرخانه شورای واگذاری به معاونت اداری مالی و حوزه بازرگانی منتقل شد و طی تحولات بسیار و جلسات متعدد به نتایج خوبی دست پیدا کردیم.
«ببعی قهرمان» در مسیر بازارپردازی
وی عنوان کرد: در روزهای آینده نیز دو قرارداد از زنجیره قراردادهای بازارپردازی فرهنگی بین رسانه ملی و سایر نهادها بسته خواهد شد و سه قرارداد دیگر در این صف وجود دارد. شخصیتها و ویژندهای سیما به همین ترتیب در مسیر واگذاری به چرخه بازارپردازی فرهنگی و تولید محصولات گوناگونی قرار میگیرند که در زیست بوم تولید و مصرف کودک ونوجوان وجود دارند. رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما درباره نخستین شخصیتی که کار بازارپردازی فرهنگی و بهرهبرداری از آن دنبال خواهد شد، گفت: اولین شخصیت موردنظر در بازارپردازی، «ببعی قهرمان» است و با سازمان هنری رسانهای اوج دراین زمینه قرارداد بستهایم. قرار است از این به بعد شخصیت ببعی قهرمان را در قالب عکسِ روی لباس کودکان، پارک موضوعی و خدماتی، اسباببازی، عروسک، بازی موبایلی، رومیزی و رایانهای، نوشتافزار و قسمت جدید فیلم سینمایی «ببعی قهرمان» بهعنوان تولیدات جانبی شخصیت محبوب ببعی قهرمان ببینیم.
طرحهای بدون توان تجاریسازی متوقف میشوند
وی ادامه داد: ما همه شخصیتهای موجود، به ویژه در مرکز پویانمایی صبا را براساس ظرفیتهای تجاریسازی بازنگری میکنیم. اگر شخصیتی امکان تجاری سازی نداشته باشد، احتمال توقف طرح تولید اثر در باره آن وجود دارد. باطنی تأکید کرد: همچنین در رویکرد جدیدی که در پیش گرفتهایم، هر طرحی که برای تولید پویانمایی و عروسکی مصوب میشود، طرح تجاری سازی آن نیز پیوست و مصوب میشود و خلق شخصیتها از نقطه صفر با این نگاه صورت میگیرد که قرار است در بازارپردازی فرهنگی موفق ظاهر شود. حتماً در این مسیر فرازوفرودهایی خواهیم داشت و هرچند ممکن است کار کمی سخت تر شود، مزیتهای بسیاری به همراه دارد. رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما افزود: ما در مقام تولیدکننده و مروّج تولید، هرگاه خودمان صاحب بودجهایم و به تولید اثر میپردازیم و آن گاه که واگذاری ویژندهای سازمان صداوسیما را انجام میدهیم، این نکته را در نظر داریم که باید فرصتی جذاب برای سرمایهگذاران ایجاد شود تا به صرف سرمایه روی شخصیتهای تلویزیونی رغبت نشان دهند و امتداد پیام موردنظر تولیدات را بر عهده بگیرند.
ثابت قدم در حمایت از شخصیتهای ایرانی
باطنی از قرارداد بازارپردازی و حمایت از محصولات جانبی پویانمایی «پسر دلفینی» نیز خبر داد و گفت: ما درحالی پای چنین فیلمی ایستادهایم که این فیلم تولید رسانه ملی نیست؛ ولی ارزشش را دارد. درواقع صداوسیما و مرکز کودک ونوجوان سیما در حمایت از شخصیتهای ایرانی ثابت قدماند. ازاین رو در پشتیبانی از محصولات جانبی چنین شخصیتی نیز در ابتدای صف میایستیم و همه ظرفیتهای خود را برای معرفی این محصولات به کار میگیریم. قرار است مالکیتهای مشترک روی ویژندهای مشترک داشته باشیم و این دیدگاه در سینما، کتاب و سایر محصولات نیز دنبال میشود.
«کتاب مصور» در زنجیره تولیدات مرکز
وی تصریح کرد: از دیگر اقدامات ما تمرکز ویژه روی کتاب مصور (کمیک استریپ) است. این قالب مکتوب - تصویری، اثرگذاری زیادی به ویژه برای گروه سنی نوجوان دارد. امیدواریم بتوانیم زنجیرهای از محصولات متنوع را ایجاد کنیم، مثلاً قبل از اینکه یک فیلم سینمایی یا پویانمایی کودک ونوجوان روی پرده برود، کتاب مصورش را روانه بازار کنیم یا برعکس. باطنی ضمن تأکید بر اینکه رسانه ملی ظرفیتهای ترویجی خود را برای ایجاد فضایی اثرگذار بر هویت کودکان و نوجوان به کار گرفته، اظهار کرد: مرکز کودک ونوجوان سیما میخواهد از مسیر مصرف فرهنگی بر هویت کودکان و نوجوانان در کشور به بهترین شکل اثرگذار باشد. در این رویکرد حتماً تصویری متنوع از فرهنگها و اقالیم مختلف کشور را در آثاری که روی آنتن میرود و مورد حمایت ما قرار میگیرد، در نظر داریم.
پویانمایی در خدمت روایتگری
رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما اضافه کرد: برای نمونه، پویانمایی «راز شهر سوخته» درباره شهر سوخته در استان سیستان و بلوچستان تولید شده یا پویانمایی «ماسههای سرخ» با موضوع جزایر خلیج فارس، به ویژه جزایر بندرعباس درحال تولید است. «ماجراهای لیکو» نیز از دیگر آثار درحال ساخت است که به موضوع جزایر چابهار میپردازد. همچنین مستندمسابقه «دلیران» را در دست تهیه داریم که یکی از کارکردهایش به تصویر کشیدن تنوع محیط زیستی ایران است. همچنین برنامههای «عروسکخونه» و «دورت بگردم ایران» نیز به تنوع اقلیمی توجه دارند.
عقبماندگیها در حوزه نوجوان تاریخی است
وی درزمینه اهمیت توجه به تولید حرفهای برای گروه سنی نوجوان و مغفول ماندن این قشرها در تولیدات فرهنگی نیز تصریح کرد: عقبماندگیها در حوزه نوجوان تاریخی است و ما فرصتی را درزمینه نوجوان از دست دادهایم که به یک باره جبران نمیشود. اکنون ما چند نفر تولیدکننده حرفهای حوزه نوجوان داریم که یک دهه پشت سر برای این گروه سنی اثر تولید کرده باشد؟ رئیس مرکز کودک ونوجوان سیما با بیان اینکه هنوز نتوانستهایم درزمینه تولید برای نوجوانان خوب عمل کنیم، گفت: اکنون کلیت زیست بوم تولید و مصرف محصولات فرهنگی مخصوص نوجوانان دچار نقص است و ما در مرکز کودک ونوجوان سیما مأموریم که این خلأ را پر کنیم.
عزم جزم سیما برای خلق ویژندهای نوجوانانه
باطنی متذکر شد: در حوزه کودک ما تجمیع کننده ظرفیتها هستیم؛ ولی درخصوص نوجوانان، ایجادکننده ظرفیتیم. عزم رسانه ملی نیز بر این امر جزم شده که به صورت اختصاصی در شبکه امید و سایر شبکهها، روی خلق ویژندهای شاخص برای گروه سنی نوجوان متمرکز شویم. این برنامهها شامل استعدادیابی، رئالیتیشو، فیلم و سریال، پویانمایی و… میشود. امیدواریم در سال ۱۴۰۵ به نقطهای برسیم که برای نوجوانان آثار شاخصی را رقم بزنیم. در استعدادیابیها و تولیدات نیز بر تمرکز روی مناطق کمتر برخوردار و مرکزگریزی و توجه به کودکان و نوجوانان از تمام گروهها تأکید داریم.
